UdaneWesele.pl

Jedno z popularnych przysłów dotyczących uczuć między partnerami mówi, że miłość nie wybiera. Często przysłowie to cytowane jest w sytuacji, kiedy na drodze zakochanych stają jakieś przeszkody: brak akceptacji ze strony rodziców, pozostawanie jednego z partnerów w innym związku, duża różnica wieku między zakochanymi. Można je także zacytować, kiedy zakochani pochodzą z odmiennych kulturowo i/albo religijnie krajów. W tym ostatnim przypadku problem pojawia się wtedy, kiedy jedno z zakochanych jest praktykującym katolikiem i nie wyobraża sobie zawarcia małżeństwa bez ślubu w kościele katolickim, a drugie nie chce lub nie może wziąć ślubu w takim obrządku. Jak rozwiązać tę patową sytuację? Otóż rozwiązaniem będzie ślub kościelny jednostronny. Czym jest ślub jednostronny, jakie formalności należy spełnić, aby wziąć ślub kościelny jednostronny i czy możliwy jest ślub kościelny z niewierzącym? Sprawdźcie!

Spis treści:
Co to jest ślub jednostronny?
Kto może wziąć ślub jednostronny?
Ślub jednostronny - formalności
Ślub jednostronny - dokumenty
Ślub kościelny z ateistą
Ślub jednostronny z przedstawicielem innego wyznania
Jak wygląda ślub katolicki jednostronny
Ślub jednostronny - problemy

Co to jest ślub jednostronny?

Zacznijmy od wyjaśnienia, co to jest ślub jednostronny. Ślub jednostronny nazywany jest inaczej ślubem mieszanym lub ekumenicznym. Ślub jednostronny w kościele może zawrzeć para, w której jeden z partnerów jest innego wyznania, jest osobą niewierzącą czy dokonał apostazji. Taki ślub, jak sama nazwa wskazuje, jest zawierany w kościele, przy czym osoba wierząca bierze ślub kościelny zgodny z zasadami kanonicznymi, a druga osoba jest po prostu tylko uczestnikiem ceremonii. Oboje narzeczeni przyrzekają sobie miłość, wierność i uczciwość małżeńską, ale tylko katolik powołuje się podczas składania przysięgi na wiarę, drugie z narzeczonych zobowiązuje się jedynie do nieutrudniania wierzącemu małżonkowi praktykowania wiary chrześcijańskiej i do wychowania potomstwa w tej wierze. Ważne jest to, że ślub jednostronny może być ślubem konkordatowym. O ślubie konkordatowym można przeczytać na portalu Udane wesele. Obydwie osoby- katolik i niekatolik - są pouczone przez kapłana o istotnych celach małżeństwa, jego jedności, czyli wyłączności i nierozerwalności, a w przypadku osób ochrzczonych, o sakramentalności. Ceremonia zwykle odbywa się podczas mszy i nie różni się zasadniczo od zwykłego ślubu kościelnego, tak że czasami goście nie orientują się, że biorą udział w ślubie jednostronnym. Ślub jednostronny ma moc prawną dla obojga małżonków, ale tylko dla jednego związany jest z wiarą, w związku z czym często pojawia się pytanie, czy ślub jednostronny jest sakramentem. Otóż zgodnie z obowiązującym w Polsce prawem wyznawana wiara nie ma wpływu na ważność sakramentu.

Kto może wziąć ślub jednostronny?

Kwestię, kto może wziąć ślub jednostronny albo inaczej mieszany, reguluje Instrukcja Episkopatu Polski o przygotowaniu do zawarcia małżeństwa, w myśl której taki sakrament może zawrzeć katolik z:
> nieochrzczonymi,
> ochrzczonymi poza kościołem katolickim (osobami wyznania prawosławnego, ewangelikami, zielonoświątkowcami) ,
> z osobami, które formalnym aktem  odstąpiły od kościoła katolickiego( akt apostazji),
> z osobami, które deklarują się jako niewierzące,
> z niepraktykujacymi,
> z osobami obłożonymi ekskomuniką czy interdyktem,
> z przedstawicielami innego wyznania.
W czasach kiedy rozwody są na porządku dziennym i z każdym rokiem wzrasta liczba rozwiedzionych par, zasadne jest także pytanie, czy osoba rozwiedziona może wziąć ślub jednostronny. Jeśli idzie o ślub jednostronny z rozwodnikiem, to nie jest on możliwy, ponieważ - jak powszechnie wiadomo - Kościół nie uznaje rozwodów kościelnych (wyjątkiem jest sytuacja, kiedy ślub kościelny zostanie unieważniony, ponieważ wówczas traktuje się go jako niebyły). Nie dotyczy to osób, które zawierały wyłącznie ślub cywilny i się rozwiodły. W takim wypadku ślub jednostronny z rozwodnikiem jest możliwy. Bardzo ważne jest, aby ślub jednostronny został zawarty tylko w jednym obrządku, co oznacza, że nie można zawierać małżeństwa po raz drugi, np. w kościele prawosławnym. Ślubu może udzielać narzeczonym tylko jeden kapłan, w tym wypadku ksiądz katolicki, nie może mu towarzyszyć duchowny innego wyznania. Ponadto według prawa kanonicznego ceremonia musi się odbyć tylko w  jednej świątyni, czyli w kościele katolickim.

Ślub jednostronny - formalności

Zanim nadejdzie dzień ceremonii, trzeba oczywiście dopełnić rozmaitych formalności. Nie różnią się one zasadniczo od tych związanych z tradycyjnym ślubem  dwustronnym. Władze kościelne wychodzą naprzeciw narzeczonym, umożliwiając im zawarcie w pełni prawnego małżeństwa, wystarczy tylko dopełnić kilku formalności, o których mowa we wspomnianej wyżej instrukcji, i ślub jednostronny stanie się faktem. Oto lista takich działań:
- Złożenie przed księdzem zapewnienia przez osobę wierzącą, że zrobi wszystko, aby nie utracić wiary katolickiej i dołoży wszelkich starań, aby w takiej wierze wychować dzieci, które urodzą się w związku.
- Złożenie przez osobę niewierzącą oświadczenia, że nie będzie wierzącemu małżonkowi utrudniać życia w wierze katolickiej oraz zgadza się wychowywać w tej wierze dzieci. Instrukcja Episkopatu mówi o tym następująco:

Osoba, która formalnym aktem odstąpiła od Kościoła (por. n. 72, 3), a chce zawrzeć małżeństwo ze stroną katolicką, winna złożyć zobowiązanie, że nie będzie przeszkadzała współmałżonkowi w wypełnianiu praktyk religijnych, a także, że nie będzie przeszkadzała, by wszystkie dzieci zostały ochrzczone i wychowane w Kościele katolickim (formularz V).
Te same normy należy zastosować do tych, którzy:
1. uważają się za niewierzących lub ateistów;
2. wprawdzie nie formalnie, ale praktycznie i publicznie odstąpili od Kościoła, tak że faktu tego odstępstwa nie da się ukryć;
3. trwają notorycznie w cenzurach kościelnych;
4. ostentacyjnie nie praktykują.

Następnie ksiądz w imieniu młodych wysyła do biskupa oficjalne pismo z prośbą o zgodę ( dyspensę) na udzielenie ślubu jednostronnego.

Do starania się o dyspensę lub o zezwolenie wymagane do zawarcia małżeństwa mieszanego (...) jest kompetentny nie tylko duszpasterz strony katolickiej, ale także ten, na terenie którego zamieszkuje strona niekatolicka, względnie publicznie niepraktykująca. Odnosi się to również do pozostałych rodzajów małżeństw mieszanych.

Prośba o zgodę na ślub jednostronny powinna zawierać:
- dokładne dane personalne narzeczonych,
- słuszny powód do udzielenia dyspensy,
- nazwę wspólnoty religijnej strony niekatolickiej (jeżeli do jakiejś należy),
- krótką charakterystykę religijności lub światopoglądu obydwu stron,
 - trudności (jeśli są) co do faktu chrztu, stanu wolnego lub złożonych rękojmi.
Do prośby trzeba dołączyć egzemplarz zobowiązań złożonych przez katolika  podpisany przez stronę niekatolicką.  Po uzyskaniu takiej zgody wierzący narzeczony musi dostarczyć do swojego proboszcza takie same dokumenty, jakie są potrzebne przy ślubie dwustronnym.

Ślub jednostronny - dokumenty

Decydując się na zawarcie związku małżeńskiego w kościele katolickim, należy zgromadzić i przedstawić proboszczowi parafii, w której odbędzie się ceremonia, odpowiednie dokumenty. W zasadzie są one takie same w całej Polsce, warto jednak wcześniej wybrać się do kancelarii parafialnej i dopytać, czy proboszcz nie będzie  wymagał od narzeczonych jakichś dodatkowych zaświadczeń. Lista standardowych dokumentów wygląda następująco:
- zaświadczenie z USC o zawarciu związku cywilnego lub o stanie cywilnym narzeczonych,
- zaświadczenie o odbyciu nauk przedmałżeńskich,
- zaświadczenie ze spotkań w poradni rodzinnej,
- zaświadczenie o odbyciu dwóch spowiedzi przedślubnych,
- akt chrztu i bierzmowania, jeśli bierzemy ślub w innej niż macierzysta parafii,
- niektórzy księża życzą sobie również zaświadczenia o uczęszczaniu na lekcje religii.
Powyższe dokumenty dotyczą katolika, który decyduje się wziąć ślub jednostronny. Nauki przedmałżeńskie są obowiązkowe dla obojga narzeczonych tylko w przypadku ślubu dwustronnego, ale z forów internetowych dotyczących ślubów można się dowiedzieć, że niektórzy księża życzą sobie, aby niekatolik także uczestniczył w takich naukach, dlatego lepiej  wcześniej zapytać o to księdza. O naukach przedmałżeńskich pisze nasz portal udanewesele.pl. Osoba wyznania prawosławnego musi dostarczyć proboszczowi metrykę chrztu z kościoła prawosławnego, skrócony odpisy aktu urodzenia oraz zaświadczenie informujące o braku jakichkolwiek przeszkód na zawarcie związku małżeńskiego.

Ślub kościelny z ateistą

Czy możliwy jest ślub kościelny ateisty z katoliczką? Oczywiście, jest to możliwe. Taką możliwość daje właśnie ślub jednostronny. Kościół, choć stoi na straży podstawowych zasad wiary, stworzył taką możliwość, wychodząc z założenia, że trudno narzucać komuś wybór partnera, o czym jest mowa we wspomnianej wcześniej instrukcji:

Kościół (...) nie chce bezwzględnie zabraniać wiernym małżeństwa, ponieważ zdaje sobie sprawę, że każdy ma naturalne prawo do podjęcia decyzji nie tylko co do zawarcia samego małżeństwa, ale także co do wyboru partnera przyszłego małżeństwa. Dlatego też, jeżeli zainteresowani są świadomi wynikających stąd konsekwencji, a nadto istnieją poważne, proporcjonalne racje przemawiające za małżeństwem, narzeczeni mogą uzyskać potrzebną dyspensę lub zezwolenie.

Ślub katolicki z ateistą nie budzi już obecnie takich kontrowersji jak jeszcze kilkanaście lat wcześniej, tym bardziej że ślub jednostronny w Polsce dotyczy także małżeństw katolików z przedstawicielami różnych wyznań: grekokatolików, prawosławnych i innych.

Ślub jednostronny z przedstawicielem innego wyznania

Migracje ludności związane z otwarciem granic spowodowały, że coraz częściej pojawiają się  w Polsce pary reprezentujące różne wyznania. Decydując się na ślub, para musi dojść do porozumienia, w jakim obrządku odbędzie się ceremonia, ponieważ w myśl instrukcji Episkopatu Polski katolik może zawrzeć małżeństwo tylko w jednym obrządku. Jeśli nasz wybranek wyznaje wiarę greckokatolicką, nie ma mowy o ślubie jednostronnym, ponieważ Kościół greckokatolicki nie jest osobnym kościołem, tylko częścią Kościoła rzymsko-katolickiego. Ślub jednostronny dotyczy natomiast par, w których jedno z narzeczonych jest wyznania prawosławnego. W tym przypadku osoba innej wiary również musi spełnić wymienione wyżej formalności. W odróżnieniu od ślubu z osobą niewierzącą  oboje narzeczeni mogą przystąpić do komunii świętej, wcześniej jednak osoba wiary prawosławnej musi wyspowiadać się w cerkwi. Możliwy jest również ślub katolika z osobą prawosławną w cerkwi, będzie to także ślub jednostronny.

Jak wygląda ślub katolicki jednostronny

Ślub kościelny z osobą niewierzącą lub osobą innego wyznania w zasadzie nie różni się od tradycyjnego ślubu. Może się odbyć podczas mszy świętej lub poza mszą. Msza święta również przebiega tak jak podczas ślubu dwustronnego. Różnica polega jedynie na tym, że osoba niebędąca katolikiem nie wykonuje znaku krzyża świętego, nie przystępuje do komunii, wypowiada również nieco inną przysięgę małżeńską, która może być zbliżona do tej wypowiadanej w urzędzie stanu cywilnego. Ślub z osobą niewierzącą może uświetnić swą obecnością niekatolicki duszpasterz, który na życzenie osoby niewierzącej odczytuje fragment Pisma Świętego lub wygłasza przemowę. Zdarza się również, że - na prośbę narzeczonych - ksiądz zamiast typowo kościelnego ślubnego kazania wygłasza pogadankę o miłości i o życiu małżeńskim, jego blaskach i cieniach oraz małżeńskich obowiązkach.

Ślub jednostronny - problemy

Z powyższych informacji wynika, że ślub osoby wierzącej z niewierzącą nie nastręcza większych trudności, a zasadnicza różnica polega tylko na tym, że narzeczeni muszą uzyskać dyspensę, o którą też nietrudno. Czy zatem ślub jednostronny nie wiąże się z żadnymi problemami? Nie do końca. Dominikanin, profesor nauk teologicznych, pisarz i publicysta ojciec Jacek Salij w książce Szukającym drogi podkreśla, że przy okazji ślubu katolika z osobą niewierzaca mogą się jednak pojawić pewne problemy. Podczas ślubu jednostronnego osoba wierząca przysięga wierność i nie bierze pod uwagę możliwości rozwodu. Natomiast osoba niewierząca, jako że przysięga przed państwem, które uznaje rozwody, nie zawsze ma przekonanie, że musi dotrzymać przyrzeczenia. Niektórym osobom niewierzącym może się też wydawać, że ceremonia w kościele jest pozbawionym znaczenia rytuałem, może to podważać głębokie religijne znaczenie, jakie dla osoby wierzącej, ma zawarcie związku małżeńskiego przed Bogiem. Trudno im razem przeżywać święty sakrament ślubu. Trzeba również pamiętać, że choć różnice światopoglądowe na początku małżeństwa dodają związkowi uroku i mogą być atrakcyjne, w przyszłości, zwłaszcza gdy na świat przyjdą dzieci, mogą stanowić powód niezgody między małżonkami. Chrzest święty, pierwsza komunia to momenty, w których rodzina, a zwłaszcza ateista stanie przed dylematem: uczestniczyć czy nie. Pozostaje jeszcze kwestia katolickich świąt i sposób ich obchodzenia. Trzeba się zastanowić, czy niekatolik  zechce świętować razem z katolikiem i jak to świętowanie będzie wyglądać. W świetle tych trudności pozostaje jedynie wierzyć, że prawdziwa miłość potrafi przezwyciężyć każdą trudność.